Các mạng xã hội là gì: Lịch sử và sự phát triển
Giữa muôn vàn kỹ thuật số, mạng xã hội như một viên ngọc của làng kỹ thuật, mà ai cũng từng vọc phá ít nhất một lần. Nhưng mà, đằng sau cái màn hình máy tính thấy mình nguy hiểm thế, có ai biết rằng mạng xã hội từng chập chững như một đứa bé con tập đi, không?
Trở lại đỉnh điểm thập kỷ 70 – thời kỳ mà máy móc bắt đầu nghiện cà phê tẩm chất xám của con người, mầm non của mạng xã hội đã nảy mầm dưới hình thức BBS (Bulletin Board System). Nghĩ lại thời ấy, chỉ cần gửi tin nhắn hay tham gia vài trò chơi trực tuyến cũng đủ để cư dân mạng thời kỳ đồ đá phấn khích muốn chảy nước miếng. Tiến thêm ít bước, có Usenet năm 1980 cho các fan của hội chứng “bàn luận không điểm dừng” cơ hội để hít hà mảng tin công cộng.
Rồi đến những năm 1990, khi khái niệm “mạng xã hội hiện đại” còn mới như một chiếc máy ảnh bị lạm dụng bởi hàng ngàn cánh tay selfie. Vào năm 1997, Six Degrees ngự trên ngôi vương của “mạng xã hội hiện đại”, cho phép người dùng kết bạn (không cần ngượng nghịu chờ người lạ nhấn nút kết nối giống như ta chờ một 'like' ngày nay). Dù chạy tới đâu, nhanh tới tốc độ ánh sáng, thì năm 2001 Six Degrees vẫn phải ngả mũ cúi đầu ra đi, nhường sân khấu cho đời sau. À, mà đời sau đó gọi là gì? À, Friendster! Năm 2002.
Khi cuộc chơi dần gay cấn vào những năm 2000s, MySpace trỗi dậy như một diva với nhạc nền acapella, tạo ra buồng ấp cho những ngôi sao âm nhạc mà ngày nay ta đắm chìm. Nhưng MySpace lại không đủ sức theo kịp LinkedIn và Facebook – hai cỗ máy công nghiệp mạng xã hội khét tiếng từ năm 2003-2004. LinkedIn, với mác “chuyên nghiệp 100%”, đưa dân công sở tới một nơi hơn lười gọi là “kho thánh tìm việc”. Còn Facebook, từ Harvard đến toàn cầu, biến việc rêu rao “đầu gấu” trên mạng thành một nghệ thuật.
Ơ mà chờ chút, đừng quên đứa em hài hước là YouTube đã khiến việc coi video trở thành hình thức tiêu khiển quốc dân từ năm 2005. Còn Twitter? Này là “sốt siêu viral” với giới hạn 140 ký tự, rồi 280 ký tự, khiến cả thế giới trải qua những chuỗi hashtag dài không cần thiết để tìm kiếm câu chuyện đời.
Bước sang thời kỳ điện thoại thông minh, mạng xã hội bắt đầu nhảy múa như một DJ tại festival EDM, và không quên nhắc tới Instagram (2010), Snapchat (2011), rồi TikTok (2016). Em út TikTok xâm chiếm thị trường bằng chiến lược ngắn nhất, tận dụng một chút thách thức nhảy múa quên sầu.
Dù thế nào, mạng xã hội giờ đây biến mọi thứ thành cuộc chơi quay trở về thuở sơ khai: tụ tập, chia sẻ và…troll nhau. Với trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo và thực tế tăng cường, mạng xã hội đang dần không chỉ là một phần của cuộc sống số, mà còn san sẻ “nội dung đậm chất hài hước” vào cuộc sống thực tại của chúng ta.
Các mạng xã hội là gì: Tác động đến xã hội và văn hóa
Thưa các bạn trẻ, khi nhắc đến mạng xã hội, hẳn trong đầu bạn liền ló lên hình ảnh của mấy cái app xanh đỏ đầy phong cách và không thể không nhắc đến... mấy cái drama không hồi kết. Nhưng thực ra, mạng xã hội đâu chỉ có drama, đôi khi còn khiến bạn cười muốn 'rớt cả điện thoại' khi câu chuyện 'troll' nhau quá đáng mà vẫn có cái hay của nó.
Vậy thì mạng xã hội là gì? Hay nói cách khác, chúng đóng vai trò gì trong cuộc sống đầy thú vị (và phần nào đó đầy stress) này của chúng ta? Trên mạng xã hội, bạn không chỉ đơn thuần gặp bạn bè cũ, mà họ còn giúp bạn khám phá những điều chưa biết về thế giới – như tự nhiên phát hiện ông chú mình thực ra là một nhà triết học online thứ thiệt, đăng status dạy đời không thua gì bộ trưởng bộ giáo dục!
Mà nói đến Facebook, là nơi hội tụ của cả thế giới với vô vàn meme, đôi khi chỉ bởi một chú mèo dễ thương mà hàng triệu like được trao đi. Đó là nơi bạn có thể tự do thỏa sức 'cà khịa' nhẹ nhàng, tuy có lúc chỉ vì một câu vô thưởng vô phạt mà bạn bị “chốt đơn nghỉ chơi” bởi một người bạn 'quá sức nhạy cảm'. Nhưng chẳng hề gì, vì còn có Instagram, nơi mà mỗi ngày chúng ta cùng nhau 'ăn điểm tâm' bằng cách ngắm ảnh brunch của người ta, dù tận mãi đến chiều mới kéo nhau ra khỏi chăn!
Không chỉ là nơi tạo trend, mạng xã hội còn giúp gắn kết những ai có chung sở thích, như hội đam mê thú cưng, hội nghiện công thức nấu ăn 'toàn soạn', hay thậm chí là hội 'những người ly dị máy tính' mỗi khi nó lại một lần nữa chậm như... sóng Wi-Fi lúc đung đưa.
Mạng xã hội có thể là nguồn cảm hứng 'hút hồn' cho nhiều bạn trẻ muốn tự khẳng định mình, hoặc ngờ ngệch bắt đầu một hành trình mới. Nhưng cũng không thiếu những pha dở khóc dở cười như tự dưng tài khoản TikTok bị 'giời ơi' do say mê quay dăm ba video nhún nhảy mà quên kiểm soát lượt xem mình đã... tụt hạng!
Nói chung, chúng ta sống trong một thế giới 'một trái đất phẳng' rất mực thú vị nhờ vào mạng xã hội. Chẳng những thế, khi bạn “ngã ngựa” do post nhầm vào ngày không đẹp bạn cũng sẽ tìm thấy vài người chung ‘người bạn bất cẩn’ trong các hội nhóm tự an ủi “cuộc đời thật khó đoán”. Biupbo, dưới ánh đèn của xã hội hiện đại, chỉ có thể nói là, hãy cứ vui, cứ sống trọn từng khoảnh khắc nhưng đừng quên 'phanh' đúng lúc kẻo bị cuốn sâu thành một memes sống động, không có hồi kết!
Các mạng xã hội là gì: Tính năng và công nghệ nền tảng
Ủa gì kỳ vậy trời? Không biết từ bao giờ mà từ Facebook tới TikTok làm mưa làm gió hầu khắp cả bầu trời mạng ảo. Không chỉ là đất diễn của các tín đồ mạng, đây còn là sân chơi của những ai không biết nên cười hay nên khóc mỗi khi bị đời úp bô chưa kịp phanh. Thế nhưng, điều gì giúp các nền tảng này chiếm sóng nhiều đến vậy?
Trước tiên, hãy thử đào sâu vào 'hồ sơ cá nhân' - một tính năng tưởng như đơn giản mà đầy phức tạp. Nào là thông tin cá nhân như tên, tuổi, sở thích đến hình đại diện. Nơi đây chính là bãi chiến trường mỹ mãn, nơi ai cũng cố trưng ra cái tôi đẹp nhất - còn đằng sau nó ra sao thì... thật khó mà nói cho cùng. Thêm vài chục câu 'caption' mà phỏng đoán bước đều như đi cuốc, thật sự là tôi không biết nên khóc hay nên cười nữa.
Đến với 'kết nối bạn bè', bạn vừa có thể trao đổi với đồng nghiệp cũ, lại vừa có thể tình cờ gặp mối tình đầu thời áo trắng. Mạng xã hội đã thực sự kéo gần khoảng cách, và đôi khi, cũng chỉ để phát hiện ra rằng: 'Ồ, người yêu cũ nay đã có người yêu mới rồi nhé!'
'Chia sẻ nội dung' là tính năng mà người người, nhà nhà ưa chuộng de check-in, sống ảo. Từ đăng ảnh 'bữa trưa con nhà người ta' cho đến viral clip 'chảy nước mắt', chẳng điều gì là không thể truyền tải. Nhưng nhớ đừng chia sẻ lố quá, cuối cùng lại tự troll mình trong lặng thầm.
'Tin nhanh' - đời có đẹp đến mấy thì cũng trôi đi mau, chính xác là vậy với các 'Stories'. Chỉ cần đăng lên Instagram một bức hình và chờ nó tự biến mất sau 24 giờ. Đôi khi, ta chỉ muốn lưu mãi một khoảnh khắc, nhưng thà để nó trôi đi và cảm thấy nhẹ lòng hơn.
Và còn những nhóm, những trang, tất cả đều là nơi để người ta kết nối cùng chí hướng. Đôi khi chỉ là nơi tám chuyện trời trăng, hòng thoát khỏi sự bộn bề, phức tạp của đời thực. Nhưng cũng cẩn thận, không khéo bạn sẽ lạc vào một cộng đồng phải ''cà khịa'' để tìm tiếng cười trong những giây phút chán chường nhất!
Và điều gì giúp các mạng xã hội hoạt động mượt mà đến thế? Đó chính là những công nghệ mạnh mẽ, chẳng hạn như kiến trúc máy chủ - khách hàng, cơ sở dữ liệu quản lý thông tin người dùng, cho đến các thuật toán AI phát hiện spam và 'recommend' quảng cáo nhắm trúng đích. Không thể không nhắc đến những công nghệ bảo mật tối ưu, nơi mà các mật khẩu phải mạnh hơn cả một tập súc sắc.
Thế đấy, mạng xã hội vừa là cánh cửa đưa bạn đến gần hơn với thế giới mà cũng chính là nơi bạn có thể ngắm nhìn sự hỗn loạn không biên giới của thời đại số. Cười lên đi vì cuộc sống này đầy hèm bựa, nhưng không kém phần thú vị nhờ có các mạng xã hội!
Các mạng xã hội là gì: Tương lai và xu hướng phát triển
Hỡi các đồng chí vừa vào đại học, mới đi làm hay vô tình thất nghiệp nhưng lại rảnh rỗi với Wi-Fi kề bên, mời mọi người cùng bước vào thế giới mạng xã hội - nơi cuộc sống thực đôi khi còn ít căng thẳng hơn status của mấy khuôn mặt thân quen trên đó! Mạng xã hội, nghe thì tưởng như một xã hội thu nhỏ, nhưng không, thực chất là một bức tranh hỗn tạp, đủ loại màu sắc từ vui vẻ đến u ám, từ triết lý đến meme hài hước, mà không ít lần khiến người ta... úp bô chưa kịp phanh.
Nhắc đến mạng xã hội mà không kể đến Facebook thì giống như quên nhắc về con gấu là linh vật ở sở thú vậy. Facebook, nơi mọi bi kịch cuộc đời cũng như nụ cười lạc quan đều được đưa lên mâm, vừa giúp kết nối bạn bè, gia đình, vừa là nơi mọi người thỏa sức bấm like mỏi tay cho những ảnh 'tự sướng'. Chắc ai cũng từng chứng kiến một cuộc tranh luận hăng say trong comment như sắp 'ném đá' đến nơi, nhưng rồi tất cả lại kết thúc bằng... một cái like hờ!
TikTok lại là thế giới khác hẳn, nơi không có khái niệm 'thừa thời gian'. Chỉ với vài giây ngắn ngủi, một đoạn video có thể khiến bạn từ chối cả bát cơm nóng hổi để xem cho bằng hết. TikTok thực sự rất 'nguy hiểm', đặc biệt là cho các bạn sinh viên đang ôn thi, vì chỉ cần 'lướt tí cho vui' và... mười video sau bạn nhận ra đã hết sạch giờ tự học!
Một thế giới khác nữa là Instagram, thiên đường cho những ai đam mê cuộc sống hào nhoáng qua từng bức ảnh. Đó là nơi 'thần thánh hóa' nghệ thuật chụp chỉ bằng chiếc smartphone, từ thức ăn, phong cảnh cho đến cả... cây cái cỏ trang trí nội thất. Lướt Instagram đôi khi thấy như lạc vào cửa hàng nghệ thuật cao cấp, mỗi tấm ảnh đều gợi cảm giác 'bánh bèo' mà lại sang chảnh!
Rồi còn có LinkedIn, cái mạng xã hội mà chúng ta không hẳn thấy vui như mấy mạng kia, vì thấy người ta thành công trong công việc rồi bỗng dưng mình muốn... hối hả trong sự nghiệp hơn bao giờ hết. Nhưng đừng lo, chỉ cần lên Reddit tâm sự, bạn sẽ thấy mình không cô đơn, vì có rất nhiều người giống bạn - những người vẫn đang 'vật lộn' tìm chỗ đứng trong cái thế giới quay cuồng này.
Giờ đây, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ, mạng xã hội không dừng lại ở việc kết nối mà còn đi xa hơn vào các trải nghiệm mới mẻ. Hãy hình dung một ngày bạn có thể tham gia một cuộc họp ngay trên thực tế ảo, hay mua món đồ yêu thích bằng một cú nhấp đơn giản giữa dòng news feed. Đó không phải là tưởng tượng mà chính là tương lai của mạng xã hội. Và nếu mọi chuyện diễn ra đúng như kế hoạch, chúng ta còn đối diện với... mạng xã hội phi tập trung nữa. Nói cho dễ hiểu, đây là một cách để người dùng kiểm soát dữ liệu của mình mà không phải lo công ty nào đó 'ôm trọn' mọi thứ về mình.
Cái gì cũng có hai mặt của nó, và mạng xã hội cũng không ngoại lệ. Tính riêng tư và an toàn vẫn luôn là bài toán đau đầu cho các ông lớn. Ngày nay, khi điều gì cũng có thể 'lộ sáng' chỉ với một bài đăng, nhu cầu về bảo mật thông tin càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Và trong khi các nền tảng tìm cách nâng cấp bảo mật của họ, thì người dùng như chúng ta cũng phải tự ý thức về những gì bản thân chia sẻ.
Như vậy, tương lai mạng xã hội không chỉ là 'ảo tung chảo', mà sẽ còn là một không gian đa chiều, nơi mỗi người có cơ hội trải nghiệm và trau dồi cho bản thân. Và không quan trọng bạn đang chạy theo xu hướng nào, chỉ cần nhớ rằng, trong cái thế giới đầy màu sắc và pha lẫn cả vài muỗng cà phê chân thật này, bạn luôn có thể 'bị dạy dỗ' và trưởng thành hơn từ chính các pha 'úp bô' xã hội!
