Nghệ thuật trong đời sống văn hóa là gì
Khi nhắc đến nghệ thuật trong đời sống văn hóa, ai đó có thể nghĩ ngay đến những bức tranh nổi tiếng, những bản nhạc chiếm trọn tâm trí hoặc những tác phẩm điêu khắc vĩ đại. Nhưng chờ chút, bạn nghĩ đoạn này sẽ khô khan như sách lịch sử? Ôi không, hãy tỉnh dậy và tham gia 'chuyến bay nghệ thuật' vui nhộn cùng Biupbo, nơi chúng ta bay bổng qua những điều tưởng chừng bất khả thi mà chỉ có nghệ thuật đời sống văn hóa mới mang lại. Xin thắt dây an toàn trước khi chúng ta lao vào 'tâm bão' của thế giới nghệ thuật nhé! 🎨🎶
Đầu tiên, nghẹn ngào không nói lên lời khi nhắc đến âm nhạc. Âm nhạc giống như một chiếc vé về kí ức tuổi thơ. Bạn có nhớ những buổi tối cùng anh em ngoài đường 'hô mưa gọi bão' không? Những bản nhạc không lời sẽ dẫn đường bạn đến với bao cảm xúc 'chảy như dòng suối', từ dịu êm đến cuồng nhiệt. Ở Việt Nam, khi xe máy vẫn là 'công nghệ đỉnh cao', có lẽ bạn sẽ nghe thấy 'cụm từ' karaoke vang vọng mọi ngõ ngách. Đó là lúc nghệ thuật âm nhạc thấm đượm không khí gia đình quê hương.
Ngôn ngữ, hay cách mà chúng ta nhấn nút 'gửi' cho những tin nhắn ngu ngơ giữa đêm khuya, cũng là một phần quan trọng của nghệ thuật. Cứ xem mấy chiếc comment thú vị dưới mấy bức tranh danh giá mà xem, bạn sẽ thấy ngôn ngữ chính là mũi tên bắn xuyên tim người đối diện, để lại ấn tượng như câu chuyện 'úp bô' chẳng thể quên.
Rồi thì đến phong tục tập quán, nơi những lễ hội truyền thống tại quê nhà khiến bạn chẳng thể đứng yên. Mặc dù đôi khi chúng trông như những màn sắp xếp lộn xộn giữa màu sắc và âm thanh, nhưng thực ra là một cuộc đối thoại đầy sống động với lịch sử. Khi tham gia một hội làng ở Việt Nam, bạn sẽ thấy mình bỗng dưng như một thành viên xuất chúng của bộ tộc 'ngụ phóng', chỉ dành những vị trí quan trọng trong lòng đám đông máu mủ.
Nghệ thuật còn là cách mà tôn giáo và tín ngưỡng được truyền tải bằng những màn hóa trang đẹp mắt, hay những buổi lễ trang nghiêm tại chùa chiền. Ở đây, văn hóa và niềm tin gặp nhau tại giao điểm của cái đẹp và sự thanh khiết, dù đôi lúc bạn lạc vào mê cung ý niệm chẳng dễ gì tìm thấy lối ra!
Ah, và đừng quên những giá trị đạo đức và xã hội đã được 'thẩm mỹ viện' hóa hoàn toàn. Bị úp bô cũng có nghệ thuật riêng, bất ngờ chưa? Chúng tạc dấu những tiêu chuẩn sống mà chúng ta đặt ra để rồi thỉnh thoảng bưới bớt, khi cảm thấy 'mùi vị' cuộc đời quá nồng nàn, nhưng vẫn là cách để khám phá chính mình trong cái xã hội phức tạp này.
Và cuối cùng, không thể không nhắc đến vai trò 'thúc đẩy kinh tế' mà nghệ thuật và công nghiệp sáng tạo đem lại. Nhìn thấy một buổi triển lãm nghệ thuật hay một lễ hội âm nhạc sôi động, nơi thu hút hàng ngàn du khách, bạn sẽ hiểu vì sao cộng đồng local trở nên bận rộn và sôi sục. Nghệ thuật không chỉ 'tư vấn' cho linh hồn, mà còn bơm máu cho túi tiền địa phương.
Vậy là chúng ta đã chứng kiến 'bức tranh' sống động về nghệ thuật trong đời sống văn hóa, nơi mà mỗi nét vẽ, mỗi nốt nhạc, và mỗi hành động đều là một phần thiết yếu trong việc xây dựng 'ngôi nhà văn hóa' cho tất cả chúng ta. Nghệ thuật ấy không chỉ là thứ để ngắm, nghe và cảm nhận, mà còn là công cụ để cười khóc giữa đời. Thật sự là tôi không biết nên khóc hay nên cười nữa…
Ngôn ngữ và đời sống văn hóa là gì
Chà, cái chuyện ngôn ngữ và đời sống văn hóa mà nói chơi chơi cho vui thì cũng giống như kể chuyện cười để quên đời đang... úp bô. Cho các bạn trẻ thấy vui thì mời lạc vào dòng xoáy của ngôn ngữ và văn hóa nào!
Ngôn ngữ không chỉ là cái bộ nhớ trong não chúng ta để cãi lộn với đời mà là bộ công cụ siêu đẳng, second to none để ta truyền tải mọi cảm xúc, tự tưởng. Bạn có bao giờ nghĩ hát karaoke mà không có nhạc lời thì có còn vui nổi không? Hay gõ phím không có chữ thì chỉ chờ gió mang đi nỗi buồn? Hãy thử tưởng tượng một ngày hội thao mà speaker chỉ toàn đánh loa! Thôi xong, cái status "heartbroken" trên Facebook cũng không biết viết làm sao...
Ngôn ngữ không chỉ là giao tiếp mà còn là dinh dưỡng cho cả đời sống văn hóa nữa nhé! Không tin à? Thử hỏi sao mỗi vùng mỗi miền lại có thứ "tiếng địa phương" làm ta cười phớ lớ không hiểu nổi. Có lẽ chỉ cần hỏi: "Ủa, ai đây?" thì cũng đủ phá vỡ hàng rào địa phương rồi.
Sống trong đời văn hóa rực rỡ màu sắc mà thiếu đi ngôn ngữ thì gọi là gì nhỉ…? Có lẽ là màn hình trắng không Chartan? Ngôn ngữ không chỉ có vai trò như cổ động viên nhiệt tình, mà còn là người bảo tồn di sản một cách bền vững. Từ những bài ca dao, tục ngữ đến vở kịch cuộc chiều mưa rả rích, đều cần ngôn ngữ lắm nhé!
Và trong khi ta hì hục học hết cái ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, đời sống văn hóa cười khúc khích đứng xem: "Có những thứ không nói ra, vẫn phải hiểu được đấy, anh bạn trẻ ạ!". Các giá trị tinh thần không phải lúc nào cũng hiển lộ trên giấy mực mà có thể bắt được qua các lễ hội sắc màu, phong tục tập quán. Chỉ cần nhìn cách người ta ăn một bữa cơm tất niên hay mừng thọ, đọc ngôn ngữ cơ thể khi búng tay theo điệu nhạc, là ta đã thấy cái chất riêng của từng nền văn hóa rồi.
Chà, mối quan hệ giữa ngôn ngữ và văn hóa quả là phức tạp như phố xe giờ cao điểm, nhưng đừng lo: hãy cứ sống vui vì bạn không hề đơn độc trong cái chiến trường "ngôn" này đâu. Bạn đã "được úp bô" chưa kịp phanh thì cứ yên tâm, hãy để ngôn ngữ và văn hóa làm chiếc mũ bảo hiểm... tình bạn!
Phong tục tập quán trong đời sống văn hóa là gì?
Nằm ngay bìa Facebook hay Tiktok buổi sáng, chắc hẳn ai cũng đã từng thấy gì đó về một phong tục bá đạo trên từng hạt gạo. Chẳng cần nhìn đâu xa, ngay Việt Nam thôi, hơn ba chục tỉnh thành thì ba chục loại phong tục, đố bạn tìm ra hai cái giống nhau hoàn toàn! Dư âm đậm chất văn hoá ấy nằm trong cốc trà, món phở, đến chiếc nón lá hay piggyback cả dòng dõi tổ tiên trong cái Tết nguyên đán. Ủa, kỳ vậy mà hóa ra cũng rõ là "chuẩn không cần chỉnh". Bị úp bô chưa kịp phanh!
Truyền thống và sự kế thừa: Ai bảo Việt Nam không có văn hóa, ăn Tết còn ầm ĩ hơn cả World Cup ấy chứ! Dù Tết Nguyên Đán hay Trung Thu, mọi người cùng "kéo" lịch sử về hiện tại, giữ cho nó không bị "lag". Từ hương vị bánh chưng đến lời chúc "Ăn Tết xong là Mẹ mừng tuổi", tất cả đều là cách ta nói "Alo, tổ tiên, em nghe rõ!".
Tính ổn định và bảo tồn: Nói về ổn định, chắc phải cảm ơn mấy anh chị lão làng đã chuyển kiến thức không qua in-tơ-nét, mà qua cả triệu cái "chuyện xưa ghệ cũ" trên bàn nhậu. Gặp gió to, bão lớn, tụi mình vẫn vững "như cái bánh chưng mùng 2". Nhưng đôi khi, sức mạnh của bóng bay jidouina (bong bóng Mỹ) cũng làm cái khóm bông cải trắng đung đưa một chút.
Biểu tượng văn hóa: Bản sắc đậm hay nhạt, biểu tượng như con rồng cháu tiên hay nón lá kia, đều cần "người trong cuộc" chúng ta mới hiểu thực sự giá trị. Thử tưởng tượng Sài Gòn mà không có cà phê cóc – một biểu tượng văn hoá như cái ghế đẩu thấp – thì làm sao mà upload được lên Facebook mấy cái tình huống "ngồi ngả nghiêng" được nhỉ?
Chức năng xã hội: Phong tục nếu không giữ trật tự, thì ít ra cũng mang lại lí do để chúng ta kéo nhau cùng "share" cái giá trị nồi cá kho miền Bắc hay vô cớ bàn luận về vị phở Sài Gòn ngoài quán bún bò Huế đã hưởng 'rating' 5 sao trên mạng.
Tính biến đổi: Dù "bodyguard" của phong tục dùng đao hay gậy, thì khi gặp mấy đứa "du học sinh" về chọn Yas Queen hơn O Sole Mio, thì cũng có chút lung lay. Thế mà, tự dưng thấy mình cũng muốn thử cầm chảo, nhảy vài nhịp TikTok xem thế nào. Chắc lịch sử sẽ "cry" khi nhìn thấy sự biến đổi đó.
Tính đặc thù vùng miền: Mỗi lần đi du lịch, chắc bạn không tha về được là cảm giác nhìn bạn mình hoá kanguru đang ngồi dạo ở chợ Tân Định với cái mũ bảo hiểm hình... tôm hùm. Tất cả đều là chứng nhân đặc thù của vùng đất đó, mình không tin chắc bạn từng thấy, nhưng bạn thất bại nếu không thử ít nhất một lần.
Phong tục tập quán không chỉ là việc làm theo những thứ dân gian kỳ diệu, mà có khi là cả một hệ thống tinh vi bảo vệ chúng ta khỏi "sát thương" văn hóa hiện đại. Biupbo không giỏi nhất văn hóa, chỉ giỏi nhất... bị úp bô! Thật tình, khi đọc tới cuối, mình cũng năm mươi năm mươi về việc nên khóc hay cười. Nhưng chắc chắn chúng ta sẽ không cô đơn giữa thế giới... phong tục này đâu.
Tôn giáo và tín ngưỡng: Đời sống văn hóa không thể thiếu "địa vị thầm lặng"
Bạn có từng tự hỏi tại sao ông bà ta lại kiêng kỵ không cắt tóc vào mùng 1, hay tại sao lại cúng cơm cúng rượu cho ông Táo vào ngày 23 tháng Chạp không? Thực ra, đó chỉ là một trong vô số ví dụ về cách tôn giáo và tín ngưỡng đã 'nằm vùng' sâu bên trong đời sống văn hóa của chúng ta. Và như một bộ phim kinh điển, chúng thường bị lãng quên cho đến khi ta bỗng nhiên bật lại và thấy 'Ủa, sao giống mình quá trời!'
Tôn giáo và tín ngưỡng, tưởng như chỉ là chuyện "nhà thờ nhà chùa" nhưng thực chất đã len lỏi, thi triển pháp thuật khắp mọi ngõ ngách trong cuộc sống. Thấy nghi ngờ à? Nghe thử câu chuyện này nhé: Có ngày nào đó, bạn bị mẹ bắt đi chùa cầu may dù trong lòng chỉ cầu được ngủ nướng thêm tí, hay chưa kịp nói gì đã bị bà đặt nén hương cầu bình an do cái laptop bỗng dưng 'giở chứng' không chịu khởi động.
Tóm lại, tôn giáo và tín ngưỡng không chỉ dừng lại ở những tưởng tượng siêu nhiên hay nghi thức trang nghiêm, mà còn là trụ cột cơ bản tạo nên văn hóa và giá trị tinh thần của các cộng đồng. Chúng giúp định nghĩa 'đạo đức', đôi khi là 'hành vi phạm luật' đấy. Nhìn vào lịch sử, các tôn giáo lớn nhỏ như Phật giáo hay Thiên Chúa giáo đã và đang định hình các giá trị văn hóa của từng vùng miền, từ kiến trúc đến cách ăn mặc, từ luật lệ xã hội cho tới cách mọi người tâm niệm "Thôi, mọi chuyện sẽ ổn thôi!" mỗi khi gặp... chuyện không ổn.
Liên quan mật thiết với văn hóa, những lễ hội đình đám như Giáng sinh, Tết Nguyên Đán, hay Diwali đều là sản phẩm của sự kết hợp tuyệt vời giữa tôn giáo và truyền thống. Bạn thấy không, chẳng những là dịp để 'no bụng, no vui' mà còn là cầu nối giúp mọi người từ khắp nơi có lý do quây quần bên nhau. Nói chứ, không có nơi nào tạm dừng "chiến clan" tốt hơn một bàn tiệc.
Cuối cùng, mặc dù có nhiều điểm khác biệt, tôn giáo và tín ngưỡng vẫn chung một mục đích: giải thích cái thế giới rối ren này với một cách nhìn chưa chắc đã logic, nhưng chắc chắn đủ thân thiện để bất cứ ai, dù là một 'một kẻ bị đời úp bô', cũng thấy được ý nghĩa và giá trị của mình. Có thể đôi khi chúng ta nghi ngờ rằng có "ai đó" đang quan sát và kiểm soát cuộc đời, nhưng hãy cứ sống và "cười lên cho đời nó sợ", vì đơn giản, không có gì trên đời này ngoài chính chúng ta có thể dễ dàng úp bô mình hơn!
